Natuurhistorisch Museum van de Egeïsche Zee – Mytilinioi, Samos

🦴 Een venster op Samos van miljoenen jaren geleden

In Mytilinioi op Samos bevindt zich het Natuurhistorisch Museum van de Egeïsche Zee – Paleontologisch Museum van Mytilinioi, een van de belangrijkste plekken op het eiland om kennis te maken met de natuurlijke, geologische en paleontologische geschiedenis van de Egeïsche regio.

Het museum is vooral bekend om zijn paleontologische collectie, met fossielen van dieren die tijdens het Laat-Mioceen, ongeveer 8–10 miljoen jaar geleden, in de omgeving van Mytilinioi leefden.

Tot de vondsten behoren hipparions, neushoorns, hyena’s, slurfdieren, gazellen en het beroemde Samotherium, een uitgestorven giraffeachtige waarvan de wetenschappelijke naam rechtstreeks naar Samos verwijst.

Het museum beperkt zich echter niet tot fossielen. De collecties omvatten ook dieren en vogels, mineralen en gesteenten, zeeleven en botanische specimens uit Samos en het bredere Egeïsche gebied.

📍 Ligging

Het museum bevindt zich in Mytilinioi, langs de hoofdweg door het dorp en relatief dicht bij de zuidelijke uitgang richting Pythagoreio.

De ligging is bijzonder belangrijk omdat het bredere bekken van Mytilinioi een van de belangrijkste paleontologische gebieden van Samos is.

Fossielen uit de sedimenten van deze regio hebben een belangrijke bijdrage geleverd aan het wetenschappelijke onderzoek naar zoogdieren uit het Laat-Mioceen in het oostelijke Egeïsche gebied.

⏳ Van een klein Paleontologisch Museum naar de huidige instelling

De geschiedenis van het museum begon al vóór de bouw van het huidige gebouw.

In 1963 voerde professor Ioannis Melentis paleontologische opgravingen uit in de omgeving van Mytilinioi. De vondsten vormden de basis voor een klein Paleontologisch Museum, dat in 1967 werd opgericht en aanvankelijk 118 objecten omvatte.

In 1992 werd de Stichting Konstantinos en Maria Zimalis opgericht, met als doel een modern natuurhistorisch museum te creëren en de bestaande paleontologische collectie op passende wijze te bewaren, beschermen en wetenschappelijk te bestuderen.

Het huidige museum werd vervolgens voltooid en opende in augustus 1994 voor het publiek.

🦒 Samotherium – een dier genoemd naar Samos

Een van de dieren die het sterkst met de paleontologische geschiedenis van het eiland verbonden zijn, is het Samotherium.

Samotherium boissieri was een uitgestorven giraffeachtige die leefde tijdens het Laat-Mioceen.

Samos neemt een bijzondere plaats in binnen de wetenschappelijke geschiedenis van dit geslacht, omdat het eiland geldt als de typelocatie van de soort en de naam Samotherium direct naar Samos verwijst.

De fossielen van Samotherium en van vele andere zoogdieren tonen aan dat de omgeving er destijds totaal anders uitzag dan het huidige Samos.

Wetenschappelijk onderzoek naar de fauna van Mytilinioi wijst erop dat de regio tijdens het Laat-Mioceen werd gekenmerkt door relatief open landschappen met struikvegetatie en uitgestrekte grasgebieden, waar een rijke gemeenschap van grote zoogdieren leefde.

🐎 Hipparions, neushoorns, hyena’s en slurfdieren

De tentoonstellingen van de paleontologische afdeling tonen een wereld die moeilijk voor te stellen is wanneer men naar het huidige Samos kijkt.

Tot de vondsten behoren gefossiliseerde botten en tanden van hipparions, vroege verwanten van paarden, evenals resten van neushoorns, hyena’s, slurfdieren, gazellen en andere planteneters.

Bijzonder interessant zijn ook fossielen van gehoornde zoogdieren met uiteenlopende schedel- en hoornvormen. Deze helpen paleontologen om de grote diversiteit van de toenmalige fauna te reconstrueren.

🌍 Toen Samos nog niet het eiland was dat we vandaag kennen

Deze fossielen stammen uit een periode waarin de geografie van het oostelijke Egeïsche gebied sterk verschilde van vandaag.

De huidige zeeën en eilanden hadden hun tegenwoordige vorm nog niet aangenomen en er bestonden landverbindingen waardoor grote zoogdieren zich tussen Azië en Zuidoost-Europa konden verplaatsen.

De fauna van Samos vertoont sterke paleobiogeografische overeenkomsten met vergelijkbare fauna’s uit Azië.

Daardoor is het eiland van groot wetenschappelijk belang voor het onderzoek naar de migratie en evolutie van zoogdieren tijdens het Laat-Mioceen.

⛏️ Meer dan een eeuw paleontologisch onderzoek

Het belang van de fossielen van Samos was al in de 19e eeuw bekend binnen de wetenschappelijke wereld.

Griekse en buitenlandse onderzoekers voerden opgravingen uit op het eiland en grote aantallen fossielen van Samos kwamen terecht in musea en wetenschappelijke collecties in het buitenland.

De Britse paleontoloog Charles Immanuel Forsyth Major verzamelde al in 1877 en 1879 fossielen op Samos. Later volgden nog verschillende belangrijke onderzoeksprojecten.

De oprichting van een lokaal Paleontologisch Museum was daarom bijzonder belangrijk, omdat fossielen van Samos daardoor op het eiland zelf konden worden bewaard en tentoongesteld op de plek waar ze werden gevonden.

🐾 De beroemde “Kaplani”

Een van de bekendste objecten van het museum is geen fossiel, maar het opgezette katachtige dier dat op Samos bekendstaat als “Kaplani”.

Het object is nauw verbonden met het lokale geheugen en werd nog bekender door de roman “Het wilde dier achter glas” van Alki Zei.

De exacte oorsprong en geschiedenis van het dier zijn niet volledig gedocumenteerd, waardoor in de loop van de tijd verschillende verhalen rond het object zijn ontstaan.

🦅 Zoölogische afdeling

De Zoölogische afdeling omvat een uitgebreide collectie opgezette dieren en vogels uit Samos, de rest van Griekenland en andere delen van de wereld.

De collectie stelt bezoekers in staat verschillende soorten met elkaar te vergelijken en meer te leren over de dierlijke biodiversiteit van zowel de Egeïsche regio als andere geografische gebieden.

💎 Mineralen & gesteenten

De geologische afdeling bevat ongeveer 300 mineralen- en gesteentemonsters uit Samos, de rest van Griekenland en andere landen.

Sommige exemplaren zijn zeldzaam.

De collectie helpt bezoekers bovendien begrijpen dat de natuurlijke geschiedenis van een gebied niet alleen uit dieren en planten bestaat, maar ook uit de geologische materialen waarop landschappen en ecosystemen zich ontwikkelen.

🐚 Zeeleven

Een aparte afdeling is gewijd aan het zeeleven, met verzamelingen schelpen, modellen van vissen en modellen van karakteristieke schepen uit de Egeïsche Zee.

De collectie omvat ongeveer 500 schelpen uit Griekenland en andere delen van de wereld en toont een ander aspect van de natuurlijke diversiteit van het mariene milieu.

🌿 Botanische afdeling

De Botanische afdeling beschikt over een collectie plantenspecimens uit Samos en de Egeïsche regio in de vorm van een herbarium.

Hiermee wordt een deel van de rijke flora van de regio vastgelegd en wordt het beeld van de natuurlijke geschiedenis van het eiland aangevuld, van geologie en fossielen tot de huidige plantenwereld.

🏛️ Een museum van 1.600 m²

Het museumgebouw beslaat ongeveer 1.600 vierkante meter verdeeld over drie niveaus en omvat tentoonstellingsruimtes, laboratoria, een bibliotheek en andere voorzieningen.

De Stichting beheert bovendien ongeveer 20.000 vierkante meter omliggend terrein, dat onder andere bestemd is voor de ontwikkeling van een botanische tuin.

Het museum is lid van de International Council of Museums – ICOM en werkt wetenschappelijk samen met academische instellingen.

👨‍👩‍👧‍👦 Een bijzonder interessante plek voor gezinnen

Het Natuurhistorisch Museum van de Egeïsche Zee is zeer geschikt voor gezinnen en kinderen, omdat het herkenbare objecten — dieren, fossielen, schelpen en mineralen — combineert met een veel groter verhaal over de evolutie van het leven en de natuurlijke omgeving.

Voor bezoekers met een meer wetenschappelijke interesse is vooral de paleontologische collectie van grote waarde vanwege het internationale belang van de Laat-Miocene fauna van Samos.

🎟️ Bezoek

Het museum ligt op een gemakkelijk bereikbare locatie in Mytilinioi en voor een bezoek zijn geen wandeling of bijzondere voorbereidingen nodig.

Het museum is voornamelijk seizoensgebonden geopend, meestal van mei tot oktober, terwijl bezoeken buiten deze periode mogelijk op afspraak plaatsvinden.

Omdat openingstijden en toegangsprijzen kunnen veranderen, is het verstandig deze vóór het bezoek te bevestigen.

👀 Wat bezoekers zullen zien

Het Natuurhistorisch Museum van de Egeïsche Zee brengt verschillende aspecten van de natuurgeschiedenis samen op één plek.

Fossielen, opgezette dieren en vogels, mineralen, gesteenten, schelpen en botanische specimens laten bezoekers zowel het verre verleden als de huidige natuurlijke diversiteit van de Egeïsche Zee ontdekken.

De paleontologische collectie van Mytilinioi blijft het belangrijkste onderdeel van het museum en biedt een zeldzame blik op het leven dat miljoenen jaren geleden in deze regio bestond.